Łupków: Niezwykłe odkrycie archeologiczne w powiecie sanockim [ZDJĘCIA]

Sabina Tworek
Sabina Tworek
Udostępnij:
W Łupkowie, w gminie Komańcza, podczas badań archeologicznych w pasie montażowym gazociągu Strachocina–Słowacja, dokonano odkrycia i odsłonięcia historycznych fundamentów.

Jest to najprawdopodobniej plebania dawnej greckokatolickiej cerkwi parafialnej pw. św. Michała Archanioła.

Dotychczas na istnienie zespołu cerkiewnego na terenie tzw. Starego Łupkowa wskazywały tylko dokumenty oraz położony nieopodal cmentarz.

– Nekropolia z licznymi, porośniętymi mchem nagrobkami sprzed 1945 roku oraz kamienną podmurówką i żelaznymi krzyżami ze zwieńczeń świątyni z początku XIX wieku, była do tej pory jedynym dowodem na istnienie tej budowli – tłumaczy Iwona Dominiak, rzecznik prasowy GAZ-SYSTEM. – Odkryte podczas budowy gazociągu historyczne fundamenty zdają się potwierdzać istnienie w tym miejscu zespołu cerkiewnego.

Iwona Dominiak podkreśla, że w ramach prac przygotowawczych do budowy gazociągu, wokół terenu zabytkowego cerkwiska i cmentarza z okresu I wojny światowej, wykonano dodatkowe zabezpieczenie w formie drewnianego, stylizowanego ogrodzenia nawiązującego do tradycji regionu.

– Gazociąg w tym miejscu wybudujemy z wykorzystaniem metod bezwykopowych, co pozwoli zachować cenny obiekt zabytkowy w niezmienionym stanie – zapewnia rzecznik. – Technologia ułożenia gazociągu, jak i sposób ochrony istotnych elementów dziedzictwa narodowego w tym regionie, jest rezultatem podjętych decyzji, uwzględniających między innymi sugestie władz gminy Komańcza oraz lokalnych stowarzyszeń mieszkańców.

Obecnie teren jest zabezpieczony przez wykonawcę robót budowlanych, a działania dotyczące znaleziska, są koordynowane w uzgodnieniu z podkarpackim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków (Delegatura w Krośnie). Trwa ustalanie właściwego dla zabytku sposobu dalszego postępowania. Konserwator przedstawił kilka możliwości, w tym m.in. czasowe przeniesienie znaleziska.

Prace archeologiczne prowadzi firma APB Thor, podwykonawca Budimex S.A., lider konsorcjum, któremu GAZ-SYSTEM powierzył wykonanie tej inwestycji.

Z kart historii. Łupków zasłynął w Polsce z figury Chrystusa

Jak wspomina pan Tomasz, miłośnik i badacz historii Łupkowa, galicyjska wioska cechowała się przed II wojną światową wielokulturowością.

– Łupków zamieszkiwali nie tylko Polacy, Żydzi, Cyganie, ale głównie grekokatoliccy Rusini, którzy stanowili większość religijno-narodową – zaznacza mężczyzna. – Miało to odzwierciedlenie w centralnym położeniu cerkwi wraz z dzwonnicą oraz plebanią, potocznie zwaną popówką. Mimo że mieszkańcy obrządku rzymskiego stanowili znikomy procent populacji Łupkowa, nie było to przeszkodą, aby w cerkwi odprawiać nabożeństwa w rycie łacińskim. Świadczy o tym chociażby zachowany opis podróży kanonicznej rzymskokatolickiego biskupa Sufragana Karola Józefa Fischera w 1908 roku.

Budynek dawnej „popówki” opisywany jest w książkach jako obiekt pokaźnych rozmiarów, z przeszkloną werandą, wyróżniający się spośród tradycyjnej zabudowy łemkowskiej.

– Jego historia popadła w niepamięć po zrównaniu z ziemią, w wyniku działań akcji „Wisła”, mającej na celu zatarcie wszelkich śladów istnienia kultury łemkowskiej w tym regionie – mówi pan Tomasz. – Według wspomnień, cerkiew i plebania zostały zniszczone za pomocą ciężkiego sprzętu budowlanego, czasami wojskowego. Po starym Łupkowie i jego kulturze sakralnej zostało tylko cerkwisko, w skład którego wchodzą przysypane ziemią, słabo widoczne fundamenty cerkwi wraz z dzwonnicą i kilkunastoma nagrobkami. Wizytówką cerkwiska stała się rozpoznawalna na całym świecie, wrośnięta w drzewo, figura Chrystusa oraz postać Jezusa z odstrzeloną ręką.

Dopiero w ostatnich latach cerkwisko zaczęło odsłaniać swoje tajemnice. Jedną z nich okazał się być cmentarz wojenny z czasów IWŚ, na którym spoczywa 428 żołnierzy, w tym 229 Austro-Węgrów i 199 Rosjan.

Łupków podczas I wojny światowej, ze względu na toczące się w wiosce zacięte walki o Przełęcz Łupkowską, został rozsławiony na całym świecie. O miejscowości rozpisywały się niemal wszystkie gazety: od USA, Brazylię, Australię do poczytnych wydawnictw europejskich.

Gazociąg Polska-Słowacja

Transgraniczny gazociąg (interkonektor) ma połączyć systemy przesyłowe gazu ziemnego Polski i Słowacji. Projekt realizują narodowi operatorzy systemów przesyłowych. GAZ-SYSTEM prowadzi budowę ok. 61-kilometrowego odcinka Strachocina–Granica RP, słowacki Eustream a.s. nieco ponad 100-kilometrowego odcinka Granica RP–Veľké Kapušany. Gazociąg będzie miał średnicę 1000 mm, ciśnienie robocze 8,4 MPa, zaś jego przepustowość wyniesie w kierunku Polski 5,7 mld m3, a w kierunku Słowacji 4,7 mld m3 gazu rocznie, z możliwością dalszego zwiększenia przepustowości do 9,5 mld m3/rok w obu kierunkach.

GAZ-SYSTEM 6 września 2019 r. zainaugurował budowę polskiej części interkonektora. Wykonawcą robót budowlanych jest konsorcjum firm Budimex S.A. (lider konsorcjum) i Mostostal Kraków S.A. Nadzór inwestorski sprawuje firma ECMG GmbH Oddział w Polsce. W województwie podkarpackim trasa gazociągu przebiega przez gminy Sanok, Bukowsko i Komańcza.

– GAZ-SYSTEM szanuje polską historię i dba o relikty przeszłości odkrywane w ziemi na trasach inwestycji liniowych – zaznacza Iwona Dominiak. – Infrastrukturalne inwestycje, przechodząc przez opustoszałe, zapomniane dziś tereny, umożliwiają przywrócenie ludzkiej pamięci zabytków sprzed wieków. Ich odkrywanie to jedna z ubocznych, ale bardzo istotnych korzyści z prowadzenia takich inwestycji.

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

miejsce #1

LG

LG 32LQ630B6LA

1 660,00 zł910,00 zł-45%
miejsce #2

Philips

PHILIPS 43PFS5505

1 626,79 zł1 099,00 zł-32%
miejsce #3

Kruger & Matz

Kruger&Matz KM0224

732,00 zł540,00 zł-26%
miejsce #4

TCL

TCL 50P615

2 088,71 zł1 598,00 zł-23%
miejsce #5

Samsung

Samsung UE50TU7092

2 048,96 zł1 569,00 zł-23%
miejsce #6

TCL

TCL 65C825

5 999,00 zł5 799,00 zł
Materiały promocyjne partnera

45 lat temu zmarł król rock and rolla

Komentarze 2

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

*44DD

Zobacz jeszcze to:

https://www.spyshop.pl/reczny-wykrywacz-metalu-vortex-sphinx-lekki-nowoczesny-bardzo-czuly-1397.html

K
Kinga

jadąc na wakacje zawsze mam ostatnio przy sobie ten model:

https://www.spyshop.pl/reczny-wodoodporny-wykrywacz-metali-garrett-pro-pointer-at-z-dioda-led-826.html

Super mały, poręczny !! a daje mega frajdy

Więcej informacji na stronie głównej Nasze Miasto
Dodaj ogłoszenie